GROENVOORZIENING   GLASTUINBOUW   VEEHOUDERIJ   AKKER & TUINBOUW   MILIEU

Zuurstofhuishouding in de bodem

Zuurstofvermogen (langdurig zuurstofgebrek)

Het zuurstofvermogen als analyse is een zeer belangrijke factor gebleken in de bodemvruchtbaarheid. Traditioneel werd in de groenvoorziening veelal volstaan met analyses van  organische stof, pH, fosfaat, kali, magnesium en soms stikstof. Hiermee wordt een van de belangrijkste bodemkenmerken overgeslagen, namelijk de zuurstofhuishouding.

Zuurstofproblemen ontstaan onder meer door :

• wateroverlast en verdichting van de grond

• inwerken van organische mest / compost / plantenresten

• onjuiste bodembewerking, (frezen, bodembewerking onder natte omstandigheden).

Als er eenmaal een slecht bodemleven is ontstaan, is dit niet met een goede spitbeurt even snel op te lossen. Afhankelijk van de ernst van de afwijking en de oorzaak ervan kan het – nadat het advies van ons is uitgevoerd – toch nog 1-3 jaar duren voordat de bodem weer in een acceptabele conditie komt waarbij planten geen schade meer oplopen door zuurstofgebrek.

(Her)aanleg bij zuurstofproblemen

Bij een (her)aanleg van een project kan dit betekenen dat gedurende de aanbevolen wachttijd  – om de tuin definitief aan te leggen – een tijdelijke inrichting wordt gerealiseerd. Dit kan door éénjarigen aan te planten. Door nu naast de overige aanwijzingen uit het advies twee maal per jaar een spitbeurt toe te passen op de grond kan de bodem langzaam genezen en de processen in de bodem normaliseren. Hierna is dan aanleg mogelijk. Door in de tussentijd wel éénjarigen te verbouwen wordt de grond beworteld. De aanwezigheid van organismen in de bodem is rond wortels van planten vele malen hoger dan in onbewortelde grond. Daarom is het goed doorworteld zijn van de bodem belangrijk voor een goed bodemleven. Door al dit leven dat zich een weg door de grond baant, wordt de structuur ook beter.

Ook ondergrond testen op zuurstofhuishouding

Vooral bij projecten waarbij in het verleden diepere bodembewerking heeft plaatsgevonden of de teeltlaag erg dik is, is het raadzaam om bij een geconstateerd  laag zuurstofvermogen in de bovengrond, ook in de lagen er onder een grondmonster(s) te nemen om deze te laten testen op het zuurstofvermogen (bijvoorbeeld via het kleinere “first risk”-pakket). Wanneer het zuurstofvermogen en/of het aantal sulfidevormers in de ondergrond ook te hoog blijkt te zijn, is er sprake van een haast hopeloze situatie. Verbetering kan dan meestal niet binnen 5-10 jaar worden verwacht. Gronduitwisseling, in ieder geval van de ondergrond, is dan de weg naar een (her) aanleg op korte termijn.

“Tijdelijk” zuurstofgebrek

Door het bepalen van een bepaalde fractie van het in de bodem aanwezige mangaan, het “opneembaar” mangaan, kunnen we zien of er op dat moment voldoende zuurstof in de grond werkzaam is. Voor meer informatie over mangaan en zuurstofhuishouding zie: artikel over mangaan.

Verhouding tussen ammonium en nitraat

Ook de verhouding tussen ammonium- en nitraatstikstof is een indicator voor de aanwezigheid van zuurstof. Vaak laat een tijdelijk of een permanent zuurstofgebrek een hoger ammoniumstikstof-gehalte en een lager aandeel nitraatstikstofgehalte zien. Dit geldt uiteraard niet wanneer in de laatste vier weken een bemesting met ammoniummeststoffen heeft  plaatsgevonden. In de winter is vaak door uitspoeling van nitraat het ammoniumgehalte in de bodem hoger dan het nitraatgehalte. Dit heeft dan niets met zuurstof-tekort te maken.

Globale bepalingsmethodiek

In ons laboratorium bepalen wij door een combinatie van chemische en microbiologische technieken de toestand van de bodem voor wat betreft zuurstof. Deze test heet:  het zuurstofvermogen. Hierdoor kunnen wij zien wat op middellange termijn de effecten zullen zijn van bodembehandelingen.

Laag zuurstofvermogen en organische bemesting

Bij een laag zuurstofvermogen of een ruim aandeel sulfidevormende bacteriën moet men voorzichtig zijn met het doseren van organisch materiaal. Vaak is het dan beter om gedurende de eerste jaren wat meer minerale meststoffen te ge­bruiken en wat minder organische meststoffen. Veelal werkt de organische mest onvoldoende, waardoor toch nog slechte groei ontstaat. Vooral het inwerken van vers organisch materiaal, vraagt om een ruim aanbod van zuurstof en kan daardoor het zuurstofvermogen van de grond verder verlagen.