Natuurlijke toxinen en veehouderij

WELKE TOXINEN

Mycotoxinen zijn zeer giftige stoffen die worden afgescheiden door schimmels. Niet alle schimmels scheiden toxinen af. Er zijn diverse soorten mycotoxinen.
Exotoxinen zijn gifstoffen die door groei van bacteriën worden afgescheiden. De toxinen zijn al in relatief kleine hoeveelheden schadelijk voor de gezondheid en de productie van de dieren. Vruchtbaarheid, spijsvertering, uitval, voederefficiëntie, groei, diarree, overgeven, melkproductie, weerstand tegen ziekten, slijtersverschijnselen zijn allemaal verschijnselen die kunnen wijzen op aanwezigheid van toxinen in de kringloop op uw bedrijf.  Koch Bodemtechniek onderzoekt als enige dan wel een van de weinigen de toxinen die nu nog weing bekend zijn, maar wel veel belangrijker zijn dan de reeds bekende "populaire"mycotoxinen zoals DON, ZEA, T2, Fumonisine e.d. Deze bekende toxinen zijn soms  veel minder giftig dan sommige exo- en mycotoxinen.

GROOT PROBLEEM:
Momenteel zijn er op talloze bedrijven in Noordwest Europa die te lijden hebben van toxinen. Een recent onderzoek dat door ons werd verricht onder een grote groep willekeurige bedrijven gaf aan dat een kwart van de veehouders een relevant toxinenprobleem heeft. Nog eens een kwart heeft een minder groot toxinenprobleem dat wel de gezondheid van het dier op de langere duur aantast. Bij echte probleembedrijven is die score aanmerkelijk hoger, vaak wordt ten onrechte gedacht dat de oorzaak BVD is, maar de BVD kan juist een gevolg zijn van de afbraak van het immuunsysteem door sommige mycotoxinen. Het is dan ook zaak goed op te letten en metingen te laten verrichten op het bedrijf. Veelal wordt alleen gekeken wanneer er grote problemen met de melkproductie of conditie van de dieren is, en andere oorzaken al zijn nagelopen. Bovendien zorgen kleine hoeveelheden toxinen al voor een lagere productie of afbraak van weerstand van de dieren. Recent hebben we het pakket onderzoek verder uitgebreid op verschillende toxinen en ziekteverwekkers in diverse punten van de gehele veehouderij keten.

Zodra dieren al lichte ziekten, ontstekingen e.d. dragen gaan een aantal mycotoxinen deze ziekten opblazen tot grotere proporties. Toxinen geven dan ook niet altijd een specifiek ziektebeeld. Bij super gezonde dieren zullen mycotoxinen uit het voer minder kwaad kunnen. Het is een combinatie van factoren die zorgt dat toxinen de gezondheid schaden.

Door te zorgen dat in uw bedrijfssysteem de toxinen in bedwang worden gehouden kunt u ziekten op uw bedrijf en productieverlies beperken

Koch Bodemtechniek heeft, de mogelijkheden de keten te analyseren en in combinatie met verschillende andere bedrijven / productenadviezen te geven die snel verlichting kunnen geven wanneer er sprake is van een toxinenprobleem. De meest voorkomende vorm is toxinenproductie IN het door, in de darmen. Deze is te meten door een rectaal mestmonster / opgeraapte
feces te analyseren (kan in een mengmonster per bedrijf). >>>>

Uit ons onderzoek blijkt dat deze problematiek samenhangt met onderwerpen melkkwaliteit, methaanontwikkeling, ammoniakemissie. Het toxinenprobleem moet dan ook worden gezien als een systeemfout binnen een veehouderijbedrijf. Met een juiste kringloop, zoals bijvoorbeeld duurzame ontwikkelingen als het FIR kringloopsysteem, kunnen deze problemen bij de basis worden aangepakt. 

TOXINEN IN MELKVEEHOUDERIJ   OVERZICHT

BODEM EN GRAS, MAIS, GPS
Vanuit de grond zijn dat onder meer fusariumsoorten die zich kunnen uitbreiden over het gewas zoals gras, maïs en andere gewassen. Afhankelijk van de kwaliteit van de bodem kunnen deze schimmels zich in de bodem al- of niet handhaven. In de bodem is dus al of niet een besmetting van een of meer fusariumsoorten. Fusarium heeft een relatie met slechte bodemstructuur. Indien deze schimmels in de grond voorkomen kan tijdens het groei van het gras of mais de groene delen van het gewas begroeid raken met deze schimmels. Deze schimmels vormen al op het gras mycotoxinen. De hoeveelheid en de soort toxine die wordt gevormd hangt geheel af van de weersomstandigheden en de soort (schadelijke) schimmels of bacterien die aanwezig zijn. Wij kunnen voor u de bodem onderzoeken op aanwezigheid van toxinen producerende organismen.

KUILPROCESSEN
Wanneer het gras voldoende suikers bevat, er eventueel de juiste inkuilproducten worden gebruikt en de kuil voldoende zuurstofarm blijft, kan de pH van de kuil laag blijven waardoor verdere groei van schimmels en ongewenste bacteriën een halt kan worden toegeroepen. Ook wanneer deze al op het gras zitten en in de onvermijdelijke mee ingekuilde grond. De eenmaal op het verse gras reeds gevormde mycotoxinen kunnen nog wel een rol blijven spelen, maar verdere uitbreiding wordt voorkomen. Luchttoetreding zorgt voor het stijgen van de pH door microbiële processen, aangestuurd door gisten. Onder invloed van een hogere pH en of de beschikbaarheid van zuurstof kan de groei van de schimmels en bacteriën weer toenemen, met het gevolg dat weer een nieuwe voorraad toxinen worden gevormd. Ook bij het voederen van de kuil vindt luchttoetreding plaats. Het is dan zaak om met voldoende snelheid een kuil te voederen of te zorgen voor voedering vanuit balen. Soms kunnen we blauwe plekken (ballen) van soms 10 cm groot, maar ook veel en veel groter aantreffen. Dit is de schimmel penicilline roqueforti die niet zozeer als gevolg heeft dat er gifstoffen in de bloedbaan komen, maar dat de spijsvertering wordt verslechterd waarbij ook diarree kan ontstaan. Wij adviseren daarom kuilonderzoek pas na 1 augustus te laten uitvoeren. De eerste 6-8 weken is de kuil nog instabiel.

SPIJSVERTERING
Niet alleen die uit het voer afkomstige toxinen spelen een rol. Er zijn ook een aantal schimmels en bacteriën die in de darmen leven en daar continu toxinen vormen. Deze toxinen worden (naast de eventueel uit het voeder afkomstige toxinen) ook opgenomen door het dier. Met name deze in het dier zelf gevormde toxinen spelen vaak een grote rol. Soms is het een combinatie van organismen die elkaar ook weer negatief beïnvloeden. Een voorbeeld is de aspergillus fumigatus die de weg plaveidt voor clostridia. Deze toxinenvormers zijn onder meer te meten in de feces van het dier.

RECTALE MEST VOOR TOXINE ONDERZOEK van melkvee, paarden e.d. wordt door ons onderzocht op de in de darm levende mycotoxinen producerende schimmel Aspergillus fumigatus en andere mycotoxinen productie en op productie van entero- en exotoxinen. Deze toxinen zorgen ervoor dat de productie en de conditie van melkvee te wensen over laat. Op basis van de uitslag kunnen maatregelen worden genomen die in de regel op korte termijn tot verbetering kunnen leiden. Indien deze schimmel in de rectale mest in te hoge concentratie wordt aangetoond betekent dit dat in de darmen van het dier continu mycotoxinen worden gevormd die de gezondheid van het dier aantasten. Bij de meeste dieren wordt wel enige aanwezigheid aangetoond, maar het gaat om relevante concentraties. Bij veel van de aangeboden monsters wordt in de regel een ernstig probleem vastgesteld en bij nog een groter aantal een matig probleem. De helft van de veehouderijbedrijven heeft slechts een klein of geen probleem met deze specifieke myco- en exotoxinen. Een analyse op een mestmonster kost 75 euro wanneer dit monster door uzelf wordt ingestuurd. Ook drijfmest kan met ditzelfde pakket worden onderzocht. Dit laatste heeft als nadeel dat het eer een mengsel is van een heel stalseizoen, maar het geeft wel een beeld van de microbiele kwaliteit van de uit  te rijden mest.

>> monstername instructie rectale mest en instuurformulier>>

MEST / MESTINJECTIE
De schimmels en bacteriën die verantwoordelijk zijn voor deze toxinen productie belanden deels in de mest. Daar kunnen zij zich eventueel verder ontwikkelen waarna deze organismen via het opbrengen van de mest op het land terecht komen. Indien de bacteriën en schimmels die slecht tegen licht en zuurstof kunnen bovengronds breed worden uitgespreid en in lage dosering, dan kunnen de bacteriën en schimmels worden beperkt in hun werking en deels worden afgedood. Bij het onderploegen van mest, dan wel zodenbemesting toepassen blijft er in de bodem een beschermde plek bestaan voor deze toxinen producerende organismen. Ook het bovengronds- breedwerpig uitrijden van mest kan een besmetting overbrengen. Op die wijze is de cirkel weer rond, we kunnen dan in volgende seizoenen ook weer profiteren van de schadelijke werking van de diverse toxinen die de natuur ons aanbiedt. Aanpak van de gehele kringloop is dan ook van belang. Bodem - inkuilproces - wijze van voederen - rantsoen - mestkwaliteit - mestuitrijden enzovoort.Uit de praktijk blijkt dat er veel winst is te behalen wanneer een veehouderij langzamerhand die hele keten verbetert. 

BODEMCONDITIE  IN RELATIE MYCOTOXINES

Naast de onderstaande pakketten van onderzoek op de toxinen en hun veroorzakers zelf is ook de bodemconditie van belang. Bodemvruchtbaarheids-analyse-pakket 2, aangevuld met een analyse op clostridia, enterobacterien en bodemtoxinen e.d. zijn daarom ook nuttig bij de inventarisatie van een toxinenprobleem. Hoewel fusariumsoorten in de rundveehouderij niet van groot belang lijken, kan de bodem desgewenst doorn ons verder worden onderzocht op fusariumsoorten en overige besmettingen met het pakket  "parasitaire schimmels", hierin worden via DNA techniek ca 40 soorten parasitaire bodemschimmels geanalyseerd op aanwezigheid en mate van aanwezigheid.

Ruw)voeders kunnen op het toxineverwekkerspakket worden onderzocht, dat desgewenst  kan worden gecombineerd met een routine voederwaarde onderzoek.

Meer info veehouderij:  Verteringsmonitor   Zea - Fumonisins - T2- toxine