GROENVOORZIENING   GLASTUINBOUW   VEEHOUDERIJ   AKKER & TUINBOUW   MILIEU

Natuurlijke gifstoffen: het Mycotoxine DON  (Deoxynivalenol)

Waar komt DON vandaan

De natuurlijke gifstof DON wordt gevormd door sommige Fusariumschimmels. DOM wordt vooral door Fusarium graminearum en Fusarium culmorum die op gras en vele graansoorten geproduceerd. Het is van de vele soorten mycotoxinen die door schimmels worden geproduceerd.

Cyclus

Fusariumschimmels zitten in de bodem, vooral in bodems met een slecht ontwikkeld en onevenwichtig bodemleven kunnen deze schimmels zich goed handhaven. Deze schimmels groeien ook door op het gras of graan. Uit deze schimmels komen afscheidingen, metabolieten genaamd, een van de giftige daarvan is DON. Onder invloed van slechte conservering kan de reeds op het gras aanwezige vervuiling met toxinen zich eventueel verder uitbreiden in de graskuil of via een andere opslagmogelijkheid. In het dier kan een deel van het gif in de pens of maag worden afgebroken als er tenminste een goede biologische activiteit in de pens of maag aanwezig is. Een groot deel van het DON gaat toch onafgebroken verder de spijsvertering in en komt terecht in de bloedbaan. Rond de lever blijft het DON in het dier circuleren, waardoor een DON besmetting niet ogenblikkelijk uitdooft nadat het dier onbesmet voeder wordt voorgezet.

Toxiciteit en effecten.

In zeer gezonde dieren heeft DON niet zoveel vat, alleen bij heel hoge doses zal er schade optreden. Maar heeft het dier al wat minder weerstand, dan zal die zwakke plek door DON verder worden ondermijnd. Er is daarom niet een vast beeld bij DON vergiftigingen, ook binnen een veestapel kunnen dieren er verschillend op reageren. Dat maakt de diagnose ook lastig. DON komt voor een klein deel in de melk terecht, hetgeen ongunstig is.

Een van de effecten van een vergifitiging met DON is dat de dieren minder voer innemen en dat dieren in een slechtere conditie komen, dan wel dat er groeivertraging optreedt.  Zeer hoge doses kunnen braken tot gevolg hebben. DON tast op langere termijn het immunsysteem en de vruchtbaarheid aan en verandert de rode bloedlichaampjes. Verder kan irritatie van het maagdarmkanaal optreden, DON is niet kankerverwekkend. Het varken is het meest gevoelige landbouwhuisdier.

Normstelling.

Door het productschap wordt de zeer soepele afkeurnorm van 1000 tot 10000 ug per kilo voor DON aangehouden. Op lagere niveaus kan echter al gezondheidsschade optreden. Zeker bij dieren die niet te sterk zijn, of kleine, mogelijk nog onopgemerkte gebreken onder de leden hebben.

structurele maatregelen:

- gezond, evenwichtig en actief bodemleven.

- goed rantsoen (o.m. via PMOV en FIR-Systeem)